तितूर गावाची माहिती
विदर्भातील कृषिप्रधान, सांस्कृतिक वारसा लाभलेले आणि प्रगतिशील गाव
तितूर हे महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील कुही तालुक्यातील एक सुंदर व कृषिप्रधान गाव आहे. गावात ग्रामपंचायत कार्यरत असून स्थानिक विकास व प्रशासनाची जबाबदारी ग्रामपंचायतीमार्फत पार पाडली जाते. तितूर हे शांत, हिरवळयुक्त आणि शेतीप्रधान वातावरणासाठी ओळखले जाणारे गाव आहे.
तितूर हे गाव कुही तालुक्यात असून कुहीपासून सुमारे 12 कि.मी. अंतरावर आहे. नागपूर शहरापासून सुमारे 27 कि.मी. अंतरावर स्थित आहे. गावाचा कुही, उमरेड व नागपूरशी रस्तेमार्गे चांगला संपर्क आहे.
तितूर गावाचा पिन कोड 441202 आहे. गावाचा जनगणना कोड 536326 असून ग्रामपंचायतमार्फत गावाचे प्रशासन चालवले जाते. पंचायतराज व्यवस्थेनुसार गावाचा विकास केला जातो.
तितूर गावाच्या परिसरात कुही, मांढळ, बोरी, पाचगाव, डोंगरगाव तसेच इतर लहान-मोठी गावे आहेत. या गावांशी सामाजिक, शैक्षणिक व व्यापारी संबंध कायम आहेत.
नागपूर हे तितूर गावाजवळील प्रमुख शहर असून ते सुमारे 27 कि.मी. अंतरावर आहे. गावातून नागपूर, कुही व उमरेड येथे रस्तेमार्गे सहज प्रवास करता येतो.
तितूर गावाचे एकूण भौगोलिक क्षेत्रफळ सुमारे 1092.42 हेक्टर आहे. गावातील बहुतांश क्षेत्र शेतीखाली असून सुपीक जमीन व सिंचन सुविधा उपलब्ध आहेत. गावाचा परिसर नैसर्गिक सौंदर्याने नटलेला आहे.
तितूर गाव पंचायतराज व्यवस्थेखाली येते. हे गाव उमरेड विधानसभा मतदारसंघ आणि रामटेक लोकसभा मतदारसंघात समाविष्ट आहे. ग्रामपंचायत गावातील पाणीपुरवठा, स्वच्छता, रस्ते आणि विकासकामांची जबाबदारी पार पाडते.
जनगणना 2011 नुसार तितूर गावाची एकूण लोकसंख्या 1,362 आहे. यामध्ये 707 पुरुष आणि 655 महिलांचा समावेश असून गावात एकूण 310 कुटुंबे वास्तव्यास आहेत. गावाचा स्त्री-पुरुष गुणोत्तर 926 महिला प्रति 1000 पुरुष आहे.
तितूर गावात 0 ते 6 वर्षे वयोगटातील एकूण 129 बालके आहेत. बालकांच्या शिक्षणासाठी अंगणवाडी तसेच प्राथमिक शिक्षणाच्या सुविधा उपलब्ध आहेत. बालविकासासाठी शासनाच्या विविध योजना गावात राबविल्या जातात.
तितूर गावाचा एकूण साक्षरता दर सुमारे 66.96% आहे. पुरुष साक्षरता 71.29% तर महिला साक्षरता 62.29% आहे. शिक्षणाबाबत ग्रामस्थांमध्ये जागरूकता वाढत असून विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी प्रोत्साहन दिले जाते.
गावात अंगणवाडी, प्राथमिक व माध्यमिक शाळेची सुविधा उपलब्ध आहे. उच्च माध्यमिक, महाविद्यालयीन, तांत्रिक व व्यावसायिक शिक्षणासाठी विद्यार्थी प्रामुख्याने कुही व नागपूर येथे जातात. शिक्षणासाठी आवश्यक मूलभूत सुविधा गावात उपलब्ध आहेत.
तितूर गावात प्राथमिक आरोग्य केंद्र, आरोग्य उपकेंद्र, माता व बालकल्याण केंद्र तसेच पशुवैद्यकीय सेवा उपलब्ध आहेत. विशेष उपचारांसाठी नागरिक नागपूर येथील रुग्णालयांचा लाभ घेतात. गावात नियमित आरोग्य तपासणी व लसीकरण कार्यक्रमही राबविले जातात.
तितूर गाव रस्तेमार्गे चांगल्या प्रकारे जोडलेले आहे. सार्वजनिक बस सेवा, खासगी वाहने व ऑटो रिक्षा यांची सुविधा उपलब्ध आहे. जवळचे रेल्वे स्थानक गावापासून 10 कि.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर आहे.
तितूर गाव पक्क्या रस्त्याने कुही, उमरेड आणि नागपूर शहराशी जोडलेले आहे. गावातून जिल्हा मार्ग जात असल्यामुळे वर्षभर वाहतूक सुलभ राहते. शेतीमालाची वाहतूक आणि दैनंदिन प्रवासासाठी रस्ते महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
गावातील बहुतांश नागरिक शेती व शेतीपूरक व्यवसायावर अवलंबून आहेत. काही नागरिक पशुपालन, लघुउद्योग, व्यापार तसेच नागपूर व आसपासच्या भागात नोकरी व व्यवसाय करतात. ग्रामीण रोजगार हमी योजनेसह विविध शासकीय योजनांचा लाभ ग्रामस्थ घेतात.
तितूर गावाची अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेतीवर आधारित आहे. धान, गहू, सोयाबीन, हरभरा, तूर तसेच इतर हंगामी पिकांची लागवड केली जाते. गावात सिंचनासाठी विहिरी, बोअरवेल व ट्यूबवेलची सुविधा उपलब्ध असून शेती हा प्रमुख उत्पन्नाचा स्रोत आहे.
तितूर गाव हिरवाई, सुपीक जमीन आणि शांत वातावरणासाठी ओळखले जाते. पावसाळ्यात परिसर अधिक निसर्गरम्य व आकर्षक दिसतो. गावाचा परिसर शेती, वृक्षसंपदा आणि स्वच्छ वातावरणामुळे पर्यावरणदृष्ट्या समृद्ध आहे.
गावात वर्षभर पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा, वीज, पोस्ट ऑफिस, मोबाईल नेटवर्क आणि ग्रामपंचायत सुविधा उपलब्ध आहेत. प्राथमिक आरोग्य सेवा, शाळा, बँकिंग सुविधा तसेच कृषीविषयक सेवा जवळच्या परिसरात उपलब्ध आहेत. ग्रामपंचायतीमार्फत विविध शासकीय विकास योजना प्रभावीपणे राबविल्या जातात.

